Afsonaviy “Titanik”: 30 yil davomida ko'pchilik payqamagan xatolar

Yaqinda ekranlarga chiqqaniga salkam 30 yil to'ladigan Jeyms Kemeronning “Titanik” filmi o'z davrida kino olamida katta muvaffaqiyat qozongandi. Bir urinishda 11 ta “Oskar” mukofotini qo'lga kiritgan ushbu kartina uzoq vaqt davomida tarixdagi eng kassabop filmlardan bo'lishga ulgurdi.

Biroq har qanday keng ko'lamli loyihada bo'lgani kabi ushbu film ham xato va kamchiliklardan xoli emas. Muxlislar sevimli filmlarini qayta-qayta tomosha qilib, xato va kamchiliklarini aniqlashdi.

Haddan tashqari murakkab kema

Foto: Kino Mail

Rejissyor Jeyms Kemeronning materiallarga o'ta sinchkovlik bilan yondashishini inkor etib bo'lmaydi. Suratga olish jarayonida afsonaviy kemaning aniq chizmalari ko'tarilib, ular asosida nafaqat ichki jihozlar, balki xonalarning bir-biriga nisbatan joylashuvi ham qayta tiklangan. Ammo shunga qaramay, baribir ba'zi kamchiliklar ko'zga tashlanadi.

Masalan, kema yo'lga chiqqan paytda kamera kema vintlarining sinxron ravishda aylana boshlaganini ko'rsatadi. Vaholanki, to'g'ridan-to'g'ri rul ortida joylashgan markaziy vint faqat ochiq dengizda ishlatilgan va portda harakatsiz turgan. Bundan tashqari, vintlar butun va quyma bo'lib ko'rinadi, biroq 1912-yilda bunday konstruksiyalarni payvandlash texnologiyasi hali o'zlashtirilmagan edi. Qizig'i, ushbu xato “Titanik” cho'kayotgan, ya'ni vintlar suvdan ko'tarilgan sahnalarda takrorlanmagan — u yerda vint parraklarini valga mahkamlab turgan boltlar yaqqol ko'rinadi.

Kemaning to'liq o'lchamli maketini qurish o'ta qimmatga tushgani sababli “Titanik” o'sha yillari urf bo'la boshlagan kompyuter grafikasi yordamida suratga olingan. Bu holat kema ustidan panorama olingan sahnalarda odamlar soyasining noto'g'ri tushishidan yaqqol seziladi. Yirik planlarda ham xatolar bor: masalan, Rouzning mashhur “uchish” sahnasidagi kema burni Jek delfinlarni tomosha qilgan joydagi kema burnidan sezilarli darajada farq qiladi.

Kemeron uchun eng katta qiyinchilik filmning tarixiy xarakterga egaligi edi. “Titanik” 1912-yilda — dunyo butunlay boshqacha bo'lgan davrda cho'kib ketgan. Filmda uchraydigan ko'plab xatolar aynan shu bilan bog'liq.

Masalan, Jek Rouzni kemaning quyi qismidan okeanga sakrash fikridan qaytarayotganda, Vissota ko'lidagi muz ostida baliq ovlaganini eslaydi. Biroq Viskonsin shtatidagi ushbu suv ombori va undagi GES 1917-yilda qurilgan. Shuningdek, Jek sevgilisiga Santa-Monikadagi Amerika tepaliklarida uchishni va'da qiladi, vaholanki bu attraksion ham “Titanik” halokatidan to'rt yil o'tib bunyod etilgan.

Rouz qutqarilgandan so'ng, uning qaylig'iga xizmat qiluvchi malay — Spayser (Devid Uorner) Jek bilan masalani uzil-kesil hal qilmoqchi bo'ladi va qahramonligi uchun unga pul taklif qiladi. Uning qo'lidagi yigirma dollarlik kupyuraning burchagidagi raqamlar joylashuvi bu banknotaning 1914 yoki 1918-yilga tegishli ekanligini ko'rsatadi.

Biroq qahramonlar suzib ketayotgan Amerika kelajakka undan ham tezroq qadam qo'ygan chamasi. Rouz nihoyat Nyu Yorkka yetib kelganida, u yorqin porlab turgan mash'alali yashil Ozodlik haykalini ko'radi. Aslida esa 1912-yilda haykal hali dastlabki jigarrang tusida bo'lgan, mash'alaning ichki yoritkichlari esa faqatgina 1986-yilda o'rnatilgan.

Payqash qiyin bo'lgan yana bir tarixiy xato — birinchi klass yo'lovchilari cherkov xizmati paytida kuylagan qo'shiqdir. Bu asarning o'zi kema yo'lga chiqqan vaqtda ma'lum bo'lgan, ammo jamoaviy duo paytida ijro etilgan kuplet faqat 1930-yillarda paydo bo'lgan.

Keyt Uinsletning qahramoni oliy jamiyat vakili bo'lishdan charchaganini har tomonlama namoyish etadi. Masalan, u nonushta paytida tamaki chekadi. Bu esa o'sha davrda o'ta madaniyatsizlik hisoblangan.

Biroq ba'zida tomoshabinda “bu qiz XX asr boshidagi erkin ayolmi yoki kelajakdan kelgan mehmonmi?” degan shubha tug'iladi. Cherkovdagi yuqorida aytilgan sahnada Rouz shlyapasiz o'tirgan yagona ayoldir. Agar tamaki chekishni jamiyatga qarshi isyon deb baholash mumkin bo'lsa, u holda 1960-yillardan oldin cherkovda bosh kiyimsiz o'tirishni tasavvur ham qilib bo'lmasdi. Shuningdek, u labiga yorqin qizil bo'yoq surtadi — 1910-yillarda bunga faqat yengiltak ayollargina jazm eta olgan.

Rouzning vaqt bo'shlig'ida sayohat qilganiga yana bir ishora — uning kemaning o'lchamlari haqidagi suhbatdagi gapi. U Bryus Ismeydan doktor Freyd haqida eshitgan-eshitmaganini so'raydi. Ismey bu haqda eshitgan bo'lishi mumkin emasdi, chunki Zigmund Freyd o'zining mashhur ilmiy ishini 1920-yilga kelibgina e'lon qilgan.

Foto: Google Images

Katta loyihalarda odatiy hol bo'lganidek, filmda son-sanoqsiz dubllar tufayli yuzaga kelgan texnik xatolar ham kam emas. Bu birinchi navbatda qahramonlarning kiyimi va soch turmagiga tegishli. Masalan, Jek kishanlarni bolta bilan chopayotgan kadrda ko'ylagidagi “podtyajka” birdan g'oyib bo'lib qoladi. Shunga qaramay bu kabi mayda detallar iste'dodli Jeyms Kemeron tomonidan suratga olingan ushbu ajoyib asardan oladigan taassurotni aslo buzolmaydi.

Manba: Daryo.uz